Ai phù hợp với chương trình lao động thời vụ 8 tháng tại Đức?

Khi tìm hiểu về chương trình lao động thời vụ 8 tháng tại Đức, phần lớn mọi người thường bắt đầu bằng những câu hỏi khá giống nhau: Có cần bằng cấp không? Có cần tiếng Đức không? Thu nhập thế nào? Hồ sơ có khó không?

Đó đều là những câu hỏi cần thiết, nhưng sau nhiều trường hợp tư vấn, NEC cho rằng có một câu nên được đặt ra sớm hơn: Bạn có thực sự phù hợp với 8 tháng làm việc tại Đức hay không?

Sở dĩ phải đặt vấn đề như vậy bởi lao động thời vụ có tính chất rất khác với du học nghề hay các chương trình dành cho lao động có trình độ chuyên môn. Với chương trình NEC đang triển khai, ứng viên không bắt buộc phải có bằng cấp hay chứng chỉ tiếng Đức. Thời gian làm việc cũng được xác định rõ, không kéo dài vài năm như Ausbildung. Nhìn từ bên ngoài, đây có thể là một hướng tiếp cận Đức tương đối dễ hình dung đối với người đã đi làm.

Nhưng điều kiện đầu vào không phải yếu tố duy nhất quyết định một người có phù hợp hay không. Tám tháng ở một đất nước khác đồng nghĩa với tám tháng đi làm, tự lo cuộc sống, thích nghi với môi trường mới và chấp nhận những giới hạn của một chương trình có thời hạn. Vì thế, người phù hợp nhất thường là người hiểu khá rõ mình muốn gì trong 8 tháng đó.

Ai thực sự phù hợp với 8 tháng làm việc tại Đức?

Trước hết là những người đang tìm kiếm một giai đoạn làm việc ở nước ngoài, thay vì một kế hoạch định cư hay phát triển sự nghiệp dài hạn ngay từ đầu.

Không phải cứ muốn sang Đức là phải xác định ở lại Đức nhiều năm. Với một người đã có công việc hoặc kế hoạch riêng tại Việt Nam, việc dành 8 tháng làm việc tại một môi trường mới, có thêm thu nhập và trải nghiệm rồi trở về có thể hợp lý hơn nhiều so với bắt đầu một chương trình học nghề kéo dài vài năm.

Đây cũng là lý do tính ngắn hạn của chương trình không nên được nhìn đơn thuần như một hạn chế. Với người muốn xây dựng tương lai lâu dài tại Đức, 8 tháng rõ ràng là ngắn. Nhưng với người chỉ muốn làm việc ở nước ngoài trong một giai đoạn xác định, chính giới hạn thời gian lại giúp họ dễ tính toán hơn cho công việc, gia đình và kế hoạch sau khi trở về.

Vấn đề chỉ xuất hiện khi ứng viên bước vào chương trình với một mục tiêu khác với bản chất của nó, chẳng hạn coi lao động thời vụ như cách “sang Đức trước rồi tìm cách ở lại sau”. Nếu mục tiêu thực sự là học nghề, phát triển chuyên môn và xây dựng một lộ trình lâu dài tại Đức, Ausbildung hoặc các diện lao động có trình độ như §18a, §18b là những hướng nên được tìm hiểu riêng.

Nhóm thứ hai là những người đã quen với việc đi làm, có sức khỏe và không ngại công việc thực tế.

Tám tháng ở Đức nghe có vẻ giống một khoảng thời gian trải nghiệm, nhưng phần lớn thời gian của người tham gia vẫn xoay quanh công việc. Đây là điểm cần được nhìn nhận thực tế trước khi quyết định.

Tùy vị trí và hợp đồng, yêu cầu cụ thể sẽ khác nhau, nhưng người lao động vẫn phải tuân thủ giờ giấc, kỷ luật và yêu cầu của nơi làm việc. Một người đã đi làm nhiều năm thường hiểu khá rõ cảm giác phải đứng nhiều giờ, làm theo ca, lặp lại một công việc hoặc duy trì hiệu suất ngay cả khi cơ thể mệt. Chính kinh nghiệm đó giúp họ hình dung thực tế hơn về những gì đang chờ mình.

Ngược lại, nếu một người chưa từng đi làm nhưng quyết định tham gia chủ yếu vì bị hấp dẫn bởi thu nhập hoặc cơ hội sang Đức, khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế có thể khá lớn. Vì thế, khi đọc một đơn tuyển, câu hỏi không nên dừng ở “lương bao nhiêu”. Công việc cụ thể là gì, một ngày làm như thế nào, thời gian làm việc ra sao, yêu cầu thể lực đến đâu và điều kiện sinh hoạt thế nào cũng quan trọng không kém.

Khả năng tự lập và thích nghi cũng là một yếu tố thường bị đánh giá thấp.

Việc chương trình NEC đang triển khai không bắt buộc chứng chỉ tiếng Đức không có nghĩa ngôn ngữ sẽ không còn là vấn đề sau khi sang Đức. Người lao động vẫn phải đi lại, mua sắm, giao tiếp trong những tình huống hàng ngày và xử lý những việc phát sinh trong cuộc sống. Ngay cả khi môi trường làm việc có người hỗ trợ, không ai có thể ở bên cạnh để giải quyết mọi vấn đề trong suốt 8 tháng.

Rào cản cũng không chỉ nằm ở ngôn ngữ. Thời tiết, đồ ăn, giờ giấc, văn hóa ứng xử và cách tổ chức công việc đều có thể khác với những gì một người đã quen ở Việt Nam. Người chủ động, biết tự chăm sóc bản thân và không quá phụ thuộc vào người khác thường thích nghi nhanh hơn. Một chút tiếng Đức giao tiếp cũng có giá trị rất thực tế, dù chứng chỉ ngôn ngữ không phải yêu cầu của chương trình.

Có một nhóm nữa mà NEC cho rằng khá phù hợp nhưng ít khi được nhắc tới: những người chưa muốn đầu tư vài năm cho một lộ trình dài hạn ở nước ngoài.

Ở một số giai đoạn của cuộc sống, lựa chọn một chương trình dài ba năm không phải quyết định dễ dàng. Một người có thể còn gia đình, công việc hoặc những kế hoạch khác tại Việt Nam. Họ muốn thử sức ở một môi trường lao động khác nhưng chưa muốn thay đổi hoàn toàn hướng đi của mình.

Với nhóm này, tám tháng là một khoảng thời gian tương đối rõ ràng để cân nhắc. Họ biết mình đi bao lâu, sang để làm gì và cần chuẩn bị kế hoạch gì sau khi kết thúc công việc. Sự rõ ràng về mục tiêu thường quan trọng hơn việc chương trình đó nghe hấp dẫn đến đâu.

Khi nào lao động thời vụ 8 tháng chưa phải lựa chọn phù hợp?

Nếu mục tiêu của bạn ngay từ đầu là học tập, xây dựng nghề nghiệp và hướng tới một kế hoạch lâu dài tại Đức, một chương trình có tính chất thời hạn cần được cân nhắc trong đúng bối cảnh của nó. Tương tự, nếu sức khỏe chưa phù hợp với yêu cầu công việc, khả năng tự lập còn hạn chế hoặc bản thân chưa hiểu rõ nội dung hợp đồng, việc trì hoãn quyết định để tìm hiểu thêm có thể cần thiết hơn việc cố gắng đi thật nhanh.

Đặc biệt, cần thận trọng nếu lý do khiến bạn muốn tham gia chỉ xoay quanh ba ý: không cần tiếng Đức, điều kiện bằng cấp không cao và có thể sang Đức trong một chương trình ngắn hạn. Những điều kiện thuận lợi có thể giúp một chương trình dễ tiếp cận hơn, nhưng không làm cho tám tháng làm việc ở nước ngoài trở nên dễ dàng.

Trước khi đăng ký, ứng viên nên đọc kỹ hợp đồng và yêu cầu giải thích những nội dung mình chưa hiểu. Công việc cụ thể, địa điểm, thời gian làm việc, cách tính lương, điều kiện ăn ở, bảo hiểm, các khoản chi phí và khấu trừ, quyền và nghĩa vụ của người lao động đều là những thông tin cần được làm rõ. Đây không phải sự cẩn thận quá mức, mà là cách bình thường để một người trưởng thành đánh giá một quyết định liên quan đến nhiều tháng làm việc xa nhà.

Đi 8 tháng hay chọn một lộ trình khác?

Không có một chương trình sang Đức phù hợp với tất cả mọi người. Một học sinh vừa tốt nghiệp THPT có thể cần một hướng đi khác với người đã có bằng nghề. Một người có bằng đại học và kinh nghiệm chuyên môn lại có những lựa chọn khác với người chỉ muốn dành vài tháng làm việc ở nước ngoài rồi trở về Việt Nam.

Vì thế, thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “Diện nào dễ đi nhất?”, NEC thường muốn ứng viên trả lời một câu khác trước: “Tôi muốn gì sau khi sang Đức?”

Nếu mục tiêu là làm việc trong một khoảng thời gian xác định, có sức khỏe phù hợp, khả năng tự lập tốt và chấp nhận rõ tính chất ngắn hạn của chương trình, lao động thời vụ 8 tháng là một hướng đáng để tìm hiểu. Nếu mục tiêu nằm xa hơn tám tháng đó, hãy nhìn thêm những lộ trình khác trước khi quyết định.

Bởi lựa chọn một chương trình sang Đức không chỉ là tìm cách để hồ sơ đủ điều kiện. Điều quan trọng hơn là chọn một con đường phù hợp với những gì mình đang có và nơi mình thực sự muốn đi tới.

Nếu chưa xác định được mình phù hợp với lao động thời vụ, Ausbildung hay các diện lao động có trình độ như §18a, §18b, ứng viên có thể liên hệ NEC để được đánh giá hồ sơ dựa trên bằng cấp, kinh nghiệm, khả năng ngôn ngữ và mục tiêu thực tế trước khi lựa chọn lộ trình.