Visa Đức §18A – §18B: Có bằng, có tiếng Đức nhưng hồ sơ đã thực sự đủ?

Với những người đã có bằng Đại học, Cao đẳng hoặc bằng nghề tại Việt Nam và muốn sang Đức làm việc, visa §18A và §18B là hai diện thường được quan tâm. Tuy nhiên, một trong những nhầm lẫn phổ biến khi chuẩn bị hồ sơ là cho rằng chỉ cần có bằng cấp + có tiếng Đức + có hợp đồng lao động tại Đức thì gần như đã đủ điều kiện xin visa.

Thực tế, một bộ hồ sơ có đầy đủ giấy tờ chưa chắc đã là một bộ hồ sơ được chuẩn bị đúng. Điều quan trọng nằm ở việc bằng cấp được đánh giá như thế nào, trình độ chuyên môn của ứng viên có phù hợp hay không, công việc tại Đức có tương thích với chuyên môn và các điều kiện của hợp đồng lao động có đáp ứng yêu cầu của diện visa dự kiến hay không.

Đây cũng chính là những điểm cần được kiểm tra kỹ trước khi triển khai hồ sơ visa Đức §18A – §18B.

Visa Đức §18A và §18B là gì?

§18A và §18B thuộc nhóm quy định về lao động có chuyên môn của Đức. Hiểu một cách khái quát, §18A dành cho lao động có trình độ đào tạo nghề chuyên môn đáp ứng điều kiện công nhận; §18B dành cho lao động có trình độ đào tạo học thuật được công nhận hoặc tương đương với bằng Đại học của Đức.

Vì vậy, việc một ứng viên phù hợp với §18A hay §18B không đơn giản được quyết định bằng việc “có một tấm bằng”. Loại bằng cấp, tình trạng công nhận hoặc khả năng chứng minh qualification, công việc dự kiến tại Đức và các điều kiện cụ thể của hồ sơ cần được xem xét đồng thời.

Đây là lý do NEC luôn khuyến nghị ứng viên đánh giá hồ sơ trước khi lựa chọn hướng triển khai, đặc biệt với những trường hợp đã có bằng cấp và kinh nghiệm làm việc tại Việt Nam nhưng chưa biết mình phù hợp với diện nào.

Có bằng, có tiếng Đức, có hợp đồng: Vì sao vẫn chưa thể kết luận hồ sơ đã “đủ”?

Khi tự đánh giá khả năng sang Đức làm việc, nhiều ứng viên thường sử dụng một công thức khá đơn giản:

Có bằng + Có tiếng Đức + Có hợp đồng lao động = Có thể xin visa Đức?

Đây là những yếu tố nhiều ứng viên thường dùng để tự đánh giá hồ sơ, nhưng chưa phản ánh đầy đủ các điều kiện của §18A - §18B.

Qua quá trình tư vấn và rà soát hồ sơ, có 3 nhóm vấn đề mà ứng viên cần đặc biệt lưu ý.

1. Bằng cấp của bạn được đánh giá như thế nào tại Đức?

Có bằng Đại học, Cao đẳng hoặc bằng nghề tại Việt Nam là cơ sở quan trọng, nhưng tên gọi của văn bằng không phải yếu tố duy nhất quyết định hồ sơ. Điều cần làm rõ là chất lượng của ứng viên khi đối chiếu với yêu cầu của Đức được xác định như thế nào và có đáp ứng điều kiện của diện visa dự kiến hay không.

Chẳng hạn, hai ứng viên cùng tốt nghiệp một nhóm ngành tại Việt Nam nhưng loại hình đào tạo, văn bằng, cơ sở đào tạo và tình trạng hồ sơ khác nhau thì cách đánh giá cũng có thể khác nhau.

Vì vậy, trước khi vội tìm hợp đồng hoặc tiến hành nộp visa, ứng viên nên trả lời được những câu hỏi quan trọng: Bằng cấp của mình đang ở tình trạng nào? Trình độ chuyên môn được xác định ra sao? Có cần thực hiện thêm thủ tục liên quan đến công nhận hoặc chứng minh bằng cấp hay không? Và với kết quả đó, hướng hồ sơ nào phù hợp?

2. Công việc tại Đức có đáp ứng tiêu chí “công việc có trình độ chuyên môn”?

Một điểm nhiều ứng viên dễ hiểu nhầm là visa §18B không bắt buộc công việc tại Đức phải đúng với chuyên ngành đã được đào tạo. Tuy nhiên, “được làm trái ngành” không có nghĩa là công việc nào cũng đáp ứng điều kiện. 

Ví dụ, một ứng viên có bằng Đại học ngành A vẫn có thể nhận công việc chuyên môn thuộc ngành B tại Đức. “Trái ngành” không đồng nghĩa với không đủ điều kiện §18B. Quan trọng là vị trí đó có phải công việc có trình độ chuyên môn (qualifizierte Beschäftigung) hay không.

Ngược lại, nếu công việc chỉ mang tính phổ thông hoặc phụ trợ, không đòi hỏi trình độ chuyên môn, thì dù ứng viên có bằng Đại học, vị trí đó cũng không vì thế mà đủ điều kiện cho §18B.

Với các nghề được quản lý (regulated professions), ứng viên còn phải đáp ứng những yêu cầu riêng về công nhận hoặc giấy phép hành nghề.

Vì vậy, khi NEC rà soát hồ sơ, câu hỏi quan trọng không chỉ là “Bằng gì – làm ngành gì?”, mà là “Công việc này có đáp ứng tiêu chí chuyên môn và điều kiện của diện visa hay không?”

3. Có hợp đồng lao động chưa đồng nghĩa hợp đồng đã phù hợp với hồ sơ visa

Có doanh nghiệp tại Đức đồng ý tuyển dụng là một bước quan trọng, nhưng không phải cứ có hợp đồng lao động là hồ sơ §18A, §18B đã đáp ứng đầy đủ điều kiện.

Khi rà soát hồ sơ, cần kiểm tra kỹ vị trí tuyển dụng, mô tả công việc, mức lương, thời gian làm việc và các điều kiện lao động liên quan. Trong quá trình xin visa, với những trường hợp cần sự chấp thuận của Cơ quan Lao động Liên bang Đức (Bundesagentur für Arbeit – BA), cơ quan này có thể xem xét liệu công việc có đạt trình độ chuyên môn yêu cầu và các điều kiện lao động có tương đương với lao động tại Đức ở vị trí tương tự hay không.

Vì vậy, nếu nội dung hợp đồng, mô tả công việc hoặc các thông tin trong hồ sơ chưa thống nhất, ứng viên có thể cần làm rõ hoặc điều chỉnh trước khi tiến hành các bước tiếp theo.

Hồ sơ “đủ giấy tờ” và hồ sơ “đúng logic” khác nhau như thế nào?

Một bộ hồ sơ nhìn bên ngoài có thể rất đầy đủ:

• Có bằng cấp tại Việt Nam;
• Có kinh nghiệm làm việc;
• Có trình độ tiếng Đức;
• Có doanh nghiệp Đức tuyển dụng;
• Có hợp đồng lao động.

Nhưng khi đặt tất cả tài liệu cạnh nhau, vấn đề mới có thể xuất hiện: trình độ chuyên môn chưa được xác định rõ, trình độ chuyên môn chưa được xác định rõ, vị trí tuyển dụng chưa đáp ứng tiêu chí công việc có trình độ chuyên môn, nội dung hợp đồng chưa thống nhất, nội dung hợp đồng chưa thống nhất với vị trí dự kiến hoặc một điều kiện quan trọng của hướng visa chưa được làm rõ.

Đó là lý do với NEC, việc xử lý hồ sơ §18A – §18B không bắt đầu bằng câu hỏi: “Bao giờ có thể nộp hồ sơ?” Mà trước hết cần trả lời: “Hồ sơ này đang có những gì, còn thiếu gì và hướng xử lý nào phù hợp?”

NEC đánh giá hồ sơ visa §18A - §18B như thế nào?

Thay vì áp dụng một công thức chung cho tất cả ứng viên, NEC tiếp cận hồ sơ dựa trên từng trường hợp cụ thể. Quy trình đánh giá tập trung vào các bước chính:

Đánh giá trình độ chuyên môn → Đối chiếu bằng cấp → Phân tích ngành nghề và kinh nghiệm → Kiểm tra vị trí công việc tại Đức → Rà soát hợp đồng → Xác định hướng hồ sơ phù hợp.

Ví dụ, một ứng viên có bằng Đại học sẽ không được đánh giá giống hoàn toàn với người có bằng nghề. Tương tự, người có nhiều năm kinh nghiệm nhưng công việc hiện tại khác với chuyên ngành đào tạo cũng cần một cách phân tích riêng.

Việc rà soát từ đầu giúp ứng viên hiểu rõ điểm mạnh, điểm cần bổ sung và những vấn đề cần xử lý trước khi nộp hồ sơ, thay vì chỉ phát hiện khi quá trình đã đi đến những bước sau.

Chuẩn bị đúng ngay từ đầu quan trọng hơn chuẩn bị thật nhiều

Đi Đức theo diện lao động có chuyên môn không chỉ là câu chuyện của một tấm bằng, một chứng chỉ tiếng Đức hay một hợp đồng lao động. Điều quan trọng là tạo thành một bộ hồ sơ có logic và phù hợp giữa qualification – bằng cấp – chuyên môn – công việc – hợp đồng – hướng visa.

Chính vì vậy, trước khi đặt câu hỏi “Hồ sơ của tôi đã đủ giấy tờ chưa?”, hãy thử đặt một câu hỏi quan trọng hơn: “Những giấy tờ tôi đang có đã thực sự phù hợp với nhau và với diện visa mà tôi muốn xin hay chưa?”

Nếu bạn đã có bằng Đại học, Cao đẳng, bằng nghề, kinh nghiệm làm việc, tiếng Đức hoặc đã có doanh nghiệp tại Đức tuyển dụng, NEC có thể hỗ trợ đánh giá tình trạng hồ sơ, xác định những điểm cần làm rõ và tư vấn hướng triển khai phù hợp trước khi tiến hành các bước tiếp theo.